A new Dark Age for Dutch Culture

The letter ‘Meer dan kwaliteit’ (‘More than Quality’) by the State Secretary for Culture, Halbe Zijlstra (VVD, People's Party for Freedom and Democracy) arrived in the electronic mailboxes of Dutch art and cultural institutes on Friday, 10 June 2011. It stated that €200 million would be brutally slashed from the arts and culture budget, starting as early as 1 January 2013. Apparently, Zijlstra, who admits that he lacks any understanding of art and culture, has blatantly ignored all the recommendations made to him on this subject, including those from the Arts Council (the government’s official advisory body). Subsidies for a limited number of ‘world-class institutes’ such as the Nederlandse Opera, which already receive a substantial portion of the existing budget, will be maintained. As far as Zijlstra is concerned, most of the other institutes can disappear – they will no longer be able to rely on structural support from the government. This not only applies to all the production houses for theatres, half of the orchestras, the Muziekcentrum Nederland (formed in a recent merger), the Foundation Art and Public Domain (SKOR), renowned exhibition spaces and research facilities for visual art such as De Appel, but also to the entirely new media sector with its internationally acclaimed institutes such as V2_, the Netherlands Media Art Institute (NIMk), Mediamatic, WORM, the Waag Society and STEIM, as well as to the Rijksakademie, de Ateliers and the Jan van Eyck Academy. Support for critical-analytical journals such as Open and Metropolis M, and for the literary magazines, including De Gids, will be discontinued. Furthermore, the budget that will be allocated to project subsidies, i.e., for individual artists, one-off projects and festivals, will be more than halved. Only ‘international world-class talent’ and art that has already proven itself will remain.

This is not merely the austerity plan that was anticipated from a centre-right minority cabinet that is at the beck and call of the populist PVV (Party for Freedom): it is a direct attack on art, an attack on anything that does not fit into a market economy, on anything that refuses to, or cannot be, adapted to a populist-tinted, neo-liberal mindset. It marks the end of a cultural sector that was birthed with a great deal of effort and difficulty. His letter does include a few obligatory sentences that could fool a hasty reader into thinking that there actually is a coherent vision behind this policy, but each substantive phrase is contradicted by the proposed regulations. The letter brims with resentment towards innovative and investigative art, towards groundbreaking art, art that cannot survive if it is only supported by the market. The letter expresses contempt for artists’ works, contempt for the wealth of experiences that art can provide, and contempt for people who enjoy it. The contributions that art makes to society and innovation have been completely ignored. The idea that sustaining art and culture is in the public interest is negated; in fact, the notion of the public interest is ignored altogether. The right for works to exist is reserved only for those works that ‘the market’ – whatever that might be – or wealthy patrons will support. Zijlstra’s letter is nothing more than a dictatorial ruling. We are being spurred to our downfall by populist neo-liberalist policies.

There are absolutely no policy reasons for the €200 million of cutbacks. This deal was struck with the PVV in exchange for its support in parliament of the minority cabinet. The intention is to inflict irreparable damage on an entire profession. Zijlstra is striving to decimate and eliminate this professional group’s creative, innovative and critical potential. Not a single member of his own party (VVD), or anyone from its coalition partner, the CDA (Christian Democratic Party) has opposed him. As far as they are concerned, traditional art is merely the superfluous ornamentation of a society. Contemporary art is labelled as alienating, and even, although no one actually says it out loud, as ‘degenerate art’.

Prioritising world-class talent implies that the State Secretary makes a distinction between ‘art that has already proven itself’ and all other art. This is illogical and downright ignorant. Art is in a state of constant change, it reflects on a society and the time in which we live, it is frequently at odds with accepted norms and values, and reveals new and unexpected perspectives. Zijlstra is of the opinion that there is only room for art from the distant past, for cultural heritage such as centuries-old ballet, opera, classical music and visual art. But classical art only has meaning in the context of new art, they enhance each other and validate each other’s existence.

This means that from 1 January 2013 no money and thus no time will be made available to create unique or ambitious artworks, for fundamental research, for developing complex technological works, for art that critically examines our complicated world, for artworks that enrich society and people in sometimes unparalleled ways. What remains is ‘music for the millions’; all the rest will be amateur art. Artists who are driven by their craft will have to create their art in their spare time. Cultural vitality will disappear, as will the economic vitality that is driven by art. We can forget about innovation and international allure entirely.

Of course, the situation as it stands at the moment can and should be criticised. For a long time many of those who are active in the sector have been dissatisfied with the ways in which funds are allocated. But Zijlstra’s plan has brought an abrupt end to this discussion, as well as to the discussion about how funds can best be used to stimulate culture. He has opted for the simplest solution: get rid of it all. Reactions to the proposals have been manifold, and they have naturally provoked a rebellion by artists and the employees at the affected institutes. It has also inflamed a furious backlash from private funding organisations, wealthy right-wing culture aficionados and patrons – after all, Zijlstra’s intention is that they should fund the arts sector. During the parliamentary hearings they repeatedly reminded Zijlstra that the Netherlands is a country where private sponsorship of the arts has always been in short supply, and that there are almost no financial incentives for patrons. They stated resolutely that they feel betrayed, burdened with the impossible task of saving art, and declared in no uncertain terms that the government has revealed itself to be an untrustworthy partner. In their opinion, the proposed policy is offensive, irresponsible and counter-productive. Rick van der Ploeg, a leading economist, a former State Secretary of Culture and a proponent of professionalising the economic aspects of art, wrote in the NRC (national newspaper) that it is “a measure of their brazen brutality that this cabinet wants to be remembered for its irreversible butchering of a closely-knit, high-quality and multi-faceted network of cultural opportunities in our country,” and continued, “The policy being proposed lacks the standards of quality which are necessary in a democratic, constitutional society.” This sentence is worth reading twice.

It should be a cause of concern for everyone that a minority cabinet with the feeble support of a parliamentary majority of only one seat would take such draconian and drastic measures without paying any heed to the other half, which has only one seat less than the ruling coalition. Zijlstra shamelessly admits that the proposals have no basis in fact, and display a total lack of sympathy for the field. This undemocratic attitude only compounds the suspicions about this government’s much more drastic proposals for cutbacks in health care, education and pension schemes, and it underscores the steps they are (not) taking to discipline the financial sector.

Despite all the government’s hollow arguments, nobody has actually explained why these cultural cutbacks are necessary. All those who were asked to make recommendations about the plan advised against it in the strongest possible terms, and all of the unsolicited recommendations were negative too. There is unanimous agreement that the plans will have disastrous consequences. A staggering number of institutes will have to be closed and there will be very little funding for artists. There will be a wide-scale destruction of capital, costs will not be offset by the profits, and the Netherlands will be downgraded to a cultural backwater. It is clear what the implications of this will be for the cultural and economic business climate: international companies or professionals working in the knowledge industry will no longer consider basing themselves in the cultural wasteland that the Netherlands will become.

The government has disdainfully cast aside all the recommendations and is bulldozing ahead with its plans. The only possible conclusion that can be drawn is that they are intent on the wide-scale eradication of art and culture in the Netherlands. Halving the project subsidies – in an arts budget that was one of the lowest in Europe, even before the cutbacks – means that art in the Netherlands will cease to exist in its current form and diversity. After 600 years of growth and progress that started in the Renaissance, the Netherlands will once again find itself in a Dark Age.

Read more here:
mediamatic.net
marsderbeschaving.nl
schadekaart.nl
slashart.nl
nrcboeken.nl
nrcboeken.nl 2
metropolism.com
metropolism.com 2
janvaneyck
fondsbkvb.nl
fondspodiumkunsten.nl
wormweb.nl
nimk.nl
steim.org
skor.nl

Go to Sonic Acts website:
sonicacts.com

Aanval op de kunst

Op vrijdag 10 juni 2011 viel de brief ‘Meer dan kwaliteit’ van de staatssecretaris voor cultuur, Halbe Zijlstra (VVD), in de elektronische postbus van Nederlandse instellingen voor kunst en cultuur. Daarin werd uitgelegd hoe met de botte bijl 200 miljoen euro bezuinigd zou moeten worden op kunst en cultuur, en wel met ingang van 1 januari 2013. Zijlstra, die er rond voor uit komt geen verstand te hebben van kunst en cultuur, bleek alle adviezen, waaronder die van de Raad voor Cultuur (officieel adviesorgaan van de overheid) naast zich neer te hebben gelegd. Subsidies voor een beperkt aantal ‘topinstellingen’ zoals de Nederlandse Opera, die sowieso al een groot deel van het beschikbare budget verbruiken, blijven gehandhaafd. Het grootste deel van de andere instellingen mogen wat hem betreft verdwijnen – ze kunnen niet meer rekenen op structurele ondersteuning van het rijk. Dat betreft niet alleen alle productiehuizen voor theater, de helft van de orkesten, het juist uit een fusie voortgekomen Muziekcentrum Nederland, de SKOR, gerenommeerde tentoonstelling- en onderzoeksplekken voor beeldende kunst zoals De Appel, maar ook de complete nieuwe mediasector met internationaal vermaarde instellingen als V2_, NIMk, Mediamatic, WORM, Waag Society en STEIM, en de Rijksacademie, de Ateliers en de Jan van Eyck Academie. Ondersteuning voor tijdschriften (Open, Metropolis M, De Gids) – dragers van kritisch denken – worden niet gecontinueerd. Bovendien wordt het budget dat beschikbaar zal zijn voor projectsubsidies – voor individuele kunstenaars, eenmalige projecten, festivals – meer dan gehalveerd. Alleen ‘internationaal toptalent’ en kunst die zich al bewezen heeft, mag blijven.

Hier is niet zomaar sprake van een verwachte bezuinigingsoperatie van een centrumrechts minderheidskabinet dat aan de leiband loopt van de populistische PVV. Hier is sprake van een rechtstreekse aanval op de kunst, een aanval op alles wat niet binnen een markteconomie past, alles wat zich niet wil of laat voegen naar de logica van een populistisch getint neoliberalisme. Het betekent het einde van een met veel inspanning en moeite opgebouwde cultuur. Er staan wel wat obligate zinnetjes in de brief waaruit een haastige lezer de indruk zou kunnen krijgen dat er sprake is van een beleidsvisie, maar elke inhoudelijke frase wordt tegengesproken door de voorgenomen maatregelen. Uit de brief spreekt ressentiment jegens vernieuwende en onderzoekende kunst, jegens kunst die nieuwe wegen probeert in te slaan, en die zich niet kan bedruipen van de markt alleen. Er spreekt minachting uit voor het werk van kunstenaars, minachting voor de rijke ervaring die kunst kan opleveren, minachting voor de mensen die daarvan genieten. Dat kunst een bijdrage levert aan de samenleving en aan innovatie wordt genegeerd. Dat kunst en cultuur een publiek belang hebben, wordt ontkend; in feite wordt ontkend dat er zoiets als een publiek belang bestaat. Alleen wat ‘de markt’ – wat dat ook moge zijn – of een rijke mecenas wil betalen, heeft bestaansrecht. De brief is een knalharde oekaze. Onder de zweep van het populistisch neoliberalisme op naar ondergang.

Er is geen enkele beleidsreden om 200 miljoen te bezuinigen. Het is zo afgesproken met de PVV in ruil voor gedoogsteun voor het minderheidskabinet in het parlement. De bedoeling ervan: onherstelbare schade toe brengen aan een complete beroepsgroep. Zijlstra tracht deze beroepsgroep te decimeren en het creatieve, innovatieve en kritische potentieel dat ze bezit uit te schakelen. Geen lid van zijn eigen VVD of coalitiepartner CDA die hem tegenspreekt. Wat hen betreft is de traditionele kunst een overbodig ornament van de samenleving. De hedendaagse kunst worden bestempeld als vervreemd en ja, al zal niemand dat woord gebruiken: ‘entartet’.

Deze keuze voor toptalent impliceert dat de staatssecretaris een tweedeling ziet tussen ‘kunst die zich al bewezen heeft’ en andere kunst. Dat is onnavolgbaar en dom. Kunst ontwikkelt zich continu, reflecteert op de samenleving en de tijd waarin wij leven, staat vaak haaks op wat algemeen geaccepteerd is, opent nieuwe en onvermoede perspectieven. Wat Zijlstra betreft zal er alleen nog plaats zijn voor kunst uit lang vervlogen tijden, cultureel erfgoed in de vorm van ballet, opera, klassieke muziek en beeldende kunst uit vorige eeuwen. Maar die klassieke kunst heeft alleen betekenis als er ook nieuwe kunst is, beide versterken elkaar en geven elkaar bestaansrecht.

Er zal met ingang van 1 januari 2013 geen geld en dus geen tijd zijn voor het maken van bijzondere of grootschalige kunst, niet voor fundamenteel onderzoek, niet voor het ontwikkelen van complex technologisch werk, niet voor kunst die zich kritisch verhoudt tot onze ingewikkelde samenleving, niet voor kunstwerken die de samenleving en de mensen die er deel van uitmaken op soms onnavolgbare wijze verrijken. Wat overblijft is ‘music for the millions’, de rest zal amateurkunst zijn. De kunstenaar moet het maar in z’n vrije tijd doen, als hij het niet laten kan. De culturele dynamiek verdwijnt en daarmee de economische dynamiek die wordt aangedreven door de kunst. Van enige innovatie en internationale uitstraling zal helemaal geen sprake meer zijn.

Er was natuurlijk wel degelijk kritiek te leveren op de bestaande situatie. Lang niet iedereen in de sector was blij met de manier waarop de gelden werden verdeeld. Maar aan elk begin van een discussie daarover, en hoe je het geld het beste inzet om het bloeien van een cultuur te stimuleren, maakt Zijlstra’s plan een ruw einde. De oplossing is simpel: allemaal weg.

De reacties op de voorstellen zijn niet mis. Dat het leidde tot een opstand onder kunstenaars en de medewerkers van de betrokken instellingen spreekt voor zich. Maar het leidde ook tot grote woede bij de private fondsen, rijke rechtse cultuurliefhebbers en mecenassen – Zijlstra meent immers dat de kunstsector door hen gefinancierd kan worden. Tijdens de parlementaire hoorzittingen wreven zij Zijlstra in dat in Nederland niet alleen een cultuur van geven voor kunst ontbreekt, maar ook dat er zo goed als geen fiscale voordelen voor mecenaat bestaan. Zij zeiden glashard dat ze zich verraden voelen, opgezadeld met een onmogelijke taak om de kunst te redden en verklaren onomwonden dat de overheid laat zien een onbetrouwbare partner te zijn. Zij noemen het voorgestelde beleid beledigend, onverantwoordelijk en contraproductief. Rick van der Ploeg, vooraanstaand econoom, voormalig staatssecretaris voor cultuur en voorstander van een economische professionalisering van de kunst, schreef in de NRC (landelijk dagblad) dat het “een gotspe (is) dat het kabinet deze onomkeerbare slachting van het fijnmazige, hoogwaardige en veelzijdige netwerk van culturele mogelijkheden in ons land voor zijn rekening wil nemen,” en voegde daaraan toe “Dit voorgenomen besluit ontbeert het in de democratische rechtsstaat noodzakelijke kwaliteitsniveau.” Dat is een zinnetje om twee keer te lezen.

Het geeft te denken dat een minderheidskabinet dat met gedoogsteun kan rekenen op steun in het parlement van de helft plus één zetel, zulke draconische en ingrijpende maatregelen neemt zonder zich ook maar iets aan te trekken van die andere helft min één zetel. Zijlstra beaamt schaamteloos dat de voorstellen worden gedaan zonder enige kennis van zaken, en bij totale afwezigheid van interesse voor het veld. Die ondemocratische attitude doet het ergste vrezen voor de veel ingrijpendere voorstellen van deze regering voor bezuinigingen in gezondheidszorg, onderwijs en de pensioenvoorziening, en de maatregelen die ze (niet) neemt om de financiële wereld op orde te brengen.

Alle drogredenen van de regering ten spijt, is er niemand die heeft uitgelegd waarom de cultuurbezuiniging nodig is. Iedereen die is gevraagd om advies uit te brengen heeft het plan ten sterkste afgeraden, het ongevraagde advies is zonder uitzondering negatief. Unaniem wordt gesteld dat de plannen desastreuze gevolgen zullen hebben. Uitzonderlijk veel instellingen zullen worden opgeheven en er zal nauwelijks nog geld zijn voor kunstenaars. Er zal een grootschalige kapitaalvernietiging plaatsvinden, de kosten zullen niet opwegen tegen de baten en het zal Nederland tot cultureel derdewereldland degraderen. Het laat zich raden wat dit zal betekenen voor het culturele en economische vestigingsklimaat. Er zal geen internationaal bedrijf of hoogwaardige kenniswerker zijn die nog zal peinzen om neer te strijken in zo'n culturele woestijn.

De regering heeft alle adviezen naast zich neergelegd en drukt in marstempo haar plannen door. Daaruit valt niet anders te concluderen dan dat zij van plan is om de Nederlandse kunst en cultuur grotendeels uit te roeien. Met de halvering van de projectsubsidies, op een kunstbudget dat voorafgaand aan de bezuinigingen al tot de laagste van Europa behoorde, zullen de Nederlandse kunsten in 2013 ophouden te bestaan in haar huidige vorm en omvang. Na zeshonderd jaar van ontwikkeling en vooruitgang– ingezet tijdens de Renaissance – zal Nederland opnieuw in een Dark Age aanbelanden.

Lees meer hier:
mediamatic.net
marsderbeschaving.nl
schadekaart.nl
slashart.nl
nrcboeken.nl
nrcboeken.nl 2
metropolism.com
metropolism.com 2
janvaneyck
fondsbkvb.nl
fondspodiumkunsten.nl
wormweb.nl
nimk.nl
steim.org
skor.nl

Ga naar Sonic Acts website:
sonicacts.com